1. Controles

Wat wordt er nu geregistreerd?
Politiecontroles op straat, denk aan ID- en verkeerscontroles en preventief fouilleren, worden in Nederland niet systematisch geregistreerd. Controles worden alleen vastgelegd als ze leiden tot een boete of aanhouding, of wanneer de politie een controle uitvoert om informatie te verzamelen. Veruit de meeste controles worden dus niet geregistreerd.

Geen inzicht in aard en omvang politiecontroles
Dit betekent dat er geen inzicht is in de effectiviteit van politiecontroles (wat levert het op?) en ook niet in de omvang van etnisch profileren (gebeurt het eerlijk?). Bijkomend probleem is dat de politie, die erkent dat etnisch profileren een probleem is, niet kan meten of etnisch profileren afneemt, gelijk blijft of zelfs toeneemt. Burgers kunnen daardoor niet beoordelen of de inspanningen van de politie tegen etnisch profileren hun vruchten afwerpen.

Nieuwe functionaliteit biedt perspectief
Sinds november 2020 heeft de politie een functionaliteit op de diensttelefoon waarmee deze controles wél geregistreerd worden: de MEOS-app (die tegenwoordig de Proco-app heet). Het kost maar een paar seconden om een politiecontrole te registeren. De uitkomsten worden direct teruggekoppeld aan agenten, zodat hun collega’s kunnen zien of een voertuig dat ze willen controleren eerder al gecontroleerd werd. Volgens de politie geeft dit agenten “een hulpmiddel om professionele controles” uit te voeren. Volgens Controle Alt Delete kan het daarnaast ook zicht bieden op de omvang van etnisch profileren. Goed nieuws dus!

Proco-app wordt niet gebruikt
Toch is er een probleem. Uit recent onderzoek van de politieacademie blijkt dat agenten de nieuwe functionaliteit niet gebruiken. De politie wilde het gebruik van de app niet ‘top down’ afdwingen, wat volgens de onderzoekers – onbedoeld – uitmondde in ‘laissez faire’. Het gevolg: de app, die al in 2016 beloofd werd door de Minister van Justitie als een belangrijke interventie tegen etnisch profileren, sorteert niet het beoogde effect.

Ons advies: alle agenten gebruiken de Proco-app
De politie moet meetbaar maken dat de interventies tegen etnisch profileren die de afgelopen jaren opgestart en uitgevoerd zijn daadwerkelijk effectief zijn. Dat is cruciaal om het vertrouwen in de politie en de legitimiteit van de politie te versterken. De beste manier om deze cijfers boven tafel te krijgen is door politiecontroles systematisch te monitoren door gebruik  te maken van de Proco-app.

Vraag de burgemeester in uw gemeente om samen met de politie er voor te zorgen dat álle agenten de Proco-app gebruiken om politiecontroles te registreren. Zorg er voor dat de gemeenteraad op regelmatige basis een uitdraai krijgt die inzicht geeft in de aard en omvang van politiecontroles. Monitor vervolgens of etnisch profileren afneemt, gelijk blijft of toeneemt.