1. Controles

Wat wordt er nu geregistreerd?

Politiecontroles op straat, denk aan ID- en verkeerscontroles en preventief fouilleren, worden in Nederland niet systematisch geregistreerd. Controles worden alleen vastgelegd als ze leiden tot een boete of aanhouding, of wanneer de politie een controle uitvoert om informatie te verzamelen. Let op: veruit de meeste controles worden dus niet geregistreerd.

In 2016 deed Pro Facto een studie naar het stopformulier.

Dit was in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. De onderzoekers bekeken het gebruik van stopformulieren in onder andere Engeland en Spanje. Hun conclusie is dat als het stopformulier goed gebruikt wordt, het aantal staandehoudingen daalt, terwijl de effectiviteit ervan toeneemt.

Ook concluderen ze dat “een pakket aan maatregelen waarvan het stopformulier een belangrijk onderdeel is, etnisch profileren kan terugdringen en de effectiviteit van het politieoptreden kan vergroten.” Het onderzoek laat zien dat naarmate er meer draagvlak is voor stopformulieren, de impact groter is; dat het vangstpercentage stijgt en het aantal mensen dat ten onrechte wordt gecontroleerd daalt.

Wat is een stopformulier?

Een stopformulier is een instrument, papier of digitaal, om politiecontroles op straat te monitoren. Hiermee noteert de politie bij elke controle de reden, de uitkomst van de controle, de naam en het bureau van de betrokken agent en relevante persoonsgegevens van de gecontroleerde persoon (geslacht, leeftijd en etnische afkomst). De gecontroleerde burger krijgt een (digitaal) afschrift van de registratie.

Effectiever politiewerk vergroot de capaciteit op straat

Een veelgehoord argument tegen systematisch registreren is dat het de administratielast van de politie vergroot. De gedachte is dat agenten rondlopen op straat en niet achter hun computer moeten zitten. Hoewel gesproken wordt over stopformulieren, kan registratie uiteraard ook digitaal, bijvoorbeeld op de nieuwe smartphones van de politie. Dit minimaliseert de administratieve belasting voor de politie.

Het nadeel van de huidige werkwijze van de politie, is dat er geen inzicht is in de effectiviteit van politiecontroles. Wat is de opbrengst van proactieve controles (hoeveel boeven worden er gevangen?) en hoeveel informatie wordt er verzameld? Hier kan nu geen antwoord op gegeven worden. Het gebruik van stopformulieren genereert dit soort inzichten en geeft teamchefs van de politie handvatten waarmee zij de politiecapaciteit effectiever kunnen inzetten.

Vraag de burgemeester om politiecontroles systematisch te monitoren

De enige manier om deze cijfers boven tafel te krijgen is door politiecontroles systematisch te monitoren. Vraag de politie en de burgemeester in uw gemeente het volgende: denkt de politie dat de digitale variant van het stopformulier te implementeren valt op de smartphones van de politie? En, zo nee, welke vorm van systematische registratie en verantwoording van politiecontroles staat de politie dan wel voor?